Waarom de 'groene' urn vaak minder duurzaam is dan wordt beloofd: door de mand met vage claims en verkeerd gebruikte certificeringen
Wanneer je op zoek bent naar een duurzame of biologisch afbreekbare urn, bijvoorbeeld voor een natuurbegraafplaats of een ceremonie op of in het water, word je overspoeld met prachtige beloften. Fabrikanten en webshops gebruiken termen als 'groen', 'biologisch afbreekbaar', 'gemaakt van maïszetmeel' en 'ecologisch verantwoord'.
Maar wie verder kijkt dan de marketingteksten, ontdekt dat deze termen lang niet altijd betekenen dat een product daadwerkelijk afbreekt in de omgeving waarvoor het bedoeld is.
De markt kent steeds meer 3D-geprinte urnen en andere zogenaamde eco-producten. Daarbij wordt regelmatig verwezen naar laboratoriumtests, materiaalclaims of certificeringen. Het probleem is dat deze begrippen niet altijd juist worden geïnterpreteerd of dat onduidelijk blijft welk materiaal, product of specifieke toepassing precies gecertificeerd is.
Het is tijd voor meer duidelijkheid. Want het verschil tussen biobased, composteerbaar en biologisch afbreekbaar in de natuur is groter dan veel consumenten denken.
Het grote misverstand: een laboratoriumtest is geen volledige certificering
Veel mensen en helaas soms ook producenten halen testmethoden en officiële productcertificeringen door elkaar.
Een testmethode, zoals ISO 14851 of ISO 14852
Een dergelijke norm beschrijft een methode om onder gecontroleerde laboratoriumomstandigheden de biologische afbraak van een materiaal te onderzoeken. Dat kan waardevolle informatie opleveren, maar een dergelijke test op zichzelf betekent niet automatisch dat een compleet eindproduct onder natuurlijke omstandigheden volledig zal afbreken.
Een laboratoriumtest is dus niet hetzelfde als een garantie voor afbraak in een bosbodem, op een natuurbegraafplaats of in open water.
Een onafhankelijke certificering
Bij een onafhankelijke certificering wordt beoordeeld of een materiaal of product voldoet aan specifieke eisen voor een bepaalde omgeving of toepassing.
Daarbij is het belangrijk om te controleren:
- welk materiaal precies is gecertificeerd;
- of de certificering ook geldt voor het daadwerkelijke eindproduct;
- voor welke omgeving de certificering geldt;
- en of het certificaat daadwerkelijk verifieerbaar is.
Een certificaat voor industrieel composteren zegt bijvoorbeeld niet automatisch iets over afbraak in de bodem of in open water.
De valkuil van 'industrieel composteerbaar'
Een belangrijk aandachtspunt binnen de 3D-printwereld en de uitvaartbranche is PLA (polymelkzuur) en de vele varianten en composieten daarvan.
Denk bijvoorbeeld aan filamenten die zijn gemengd of gevuld met:
- houtvezels;
- marmer- of steenpoeder;
- kalk;
- hennep;
- kurk;
- of andere natuurlijke toevoegingen.
Deze toevoegingen kunnen een product een natuurlijke uitstraling geven. Dat betekent echter niet automatisch dat het volledige product ook biologisch afbreekbaar is in de omgeving waarin het uiteindelijk terechtkomt.
Wanneer een materiaal uitsluitend is gecertificeerd voor industriële compostering, gelden daarvoor specifieke en gecontroleerde omstandigheden. Denk aan verhoogde temperaturen, vochtigheid en een actief, gecontroleerd composteringsproces.
Die omstandigheden zijn niet automatisch aanwezig in:
- een bosbodem;
- een natuurbegraafplaats;
- een gewone tuin;
- een rivier of meer;
- of de zee.
Daarom mag je uit een certificering voor industriële compostering niet zonder meer concluderen dat een urn ook in de grond of in open water binnen een vergelijkbare periode zal afbreken.
Dat onderscheid is essentieel.
Een natuurlijke uitstraling is geen bewijs van natuurlijke afbreekbaarheid
Een urn kan eruitzien als hout, steen of een ander natuurlijk materiaal en toch grotendeels bestaan uit een polymeer.
Ook termen als 'gemaakt van maïs', 'biobased' of 'met natuurlijke vezels' kunnen misleidend zijn wanneer niet duidelijk wordt uitgelegd wat dit betekent voor de daadwerkelijke afbreekbaarheid van het eindproduct.
De herkomst van een grondstof zegt namelijk niet automatisch iets over wat er met het materiaal gebeurt nadat het product in de natuur terechtkomt.
Biobased betekent niet automatisch biologisch afbreekbaar.
En biologisch afbreekbaar betekent ook niet automatisch dat een product afbreekt in iedere omgeving.
Waar moet je dan op letten?
Wil je weten of een urn daadwerkelijk geschikt is voor een specifieke toepassing? Kijk dan niet alleen naar algemene marketingtermen, maar naar de certificering die past bij de omgeving waarin het product terechtkomt.
Voorbeelden van relevante certificeringen zijn:
- OK biodegradable SOIL – gericht op biologische afbraak in de bodem;
- OK biodegradable WATER – gericht op biologische afbraak in zoetwateromgevingen;
- OK biodegradable MARINE – gericht op biologische afbraak in mariene omstandigheden;
- OK compost HOME – gericht op compostering onder omstandigheden die minder extreem zijn dan industriële compostering.
Belangrijk is wel om altijd te controleren of het certificaat daadwerkelijk betrekking heeft op het specifieke materiaal én, waar van toepassing, het uiteindelijke product.
Bij Blauwdruk 3D passen wij dit principe ook op onszelf toe. Ons PHA-materiaal beschikt over al deze vier certificeringen: OK Biodegradable SOIL, WATER en MARINE, en OK Compost HOME, allemaal uitgegeven door TÜV Austria. Het materiaal draagt daarnaast nog diverse andere certificeringen, maar dit zijn voor ons de vier die er daadwerkelijk toe doen wanneer een urn teruggegeven wordt aan de natuur: ze tonen specifiek aan dat het materiaal afbreekt in bodem, zoet water, mariene omgeving en bij thuiscompostering, in plaats van alleen onder industriële omstandigheden.
Vraag om bewijs, niet alleen om een belofte
Voor consumenten, nabestaanden, uitvaartondernemers en beheerders van natuurbegraafplaatsen is transparantie essentieel.
Laat je niet uitsluitend overtuigen door termen als: groen, natuurlijk, ecologisch, duurzaam, biobased of biologisch afbreekbaar.
Vraag door. Vraag bijvoorbeeld:
- Welk materiaal wordt precies gebruikt?
- In welke omgeving breekt dit materiaal af?
- Is er een onafhankelijke certificering?
- Welk certificaatnummer hoort daarbij?
- Geldt het certificaat voor het materiaal of voor het volledige eindproduct?
- Kan de certificering onafhankelijk worden gecontroleerd?
Als een fabrikant of verkoper niet duidelijk kan aantonen onder welke omstandigheden een product afbreekt, dan is voorzichtigheid op zijn plaats.
De conclusie
Een product dat geschikt is voor industriële compostering is niet automatisch geschikt om te begraven in de natuur of om in open water terecht te laten komen.
Ook een natuurlijke uitstraling, een biobased grondstof of een positief klinkende laboratoriumtest vormen op zichzelf geen bewijs dat een urn daadwerkelijk volledig afbreekt in de omgeving waarvoor deze wordt verkocht.
Daarom is het belangrijk om verder te kijken dan de verpakking en de marketing.
Kies bewust. Vraag om verifieerbare informatie. Controleer welke certificering daadwerkelijk van toepassing is.
Want als we producten 'duurzaam' en 'biologisch afbreekbaar' noemen, moeten die woorden meer zijn dan alleen een mooi verhaal op een website.
Transparantie over onze eigen werkwijze
Ook over onszelf willen we volledig open en eerlijk zijn, precies zoals we hierboven van andere fabrikanten vragen.
Onze uitvaartartikelen worden gemaakt van een materiaal dat over de hierboven genoemde certificeringen beschikt. Het is dit basismateriaal, het granulaat, dat door TÜV Austria is getest en gecertificeerd. Van dit granulaat maakt onze leverancier het filament waarmee wij printen, en van dat filament printen wij vervolgens onze eindproducten, zoals de Orbit-urnen. Daarbij houden wij zelf rekening met factoren die de afbreekbaarheid beïnvloeden, zoals de wanddikte van een product en het ontwerp.
Het eindproduct zelf is op dit moment niet apart gekeurd of gecertificeerd. Wij vinden dit op dit moment niet noodzakelijk: het basismateriaal is grondig getest en beschikt over stevige, onafhankelijke certificeringen, en wij ontwerpen onze producten bewust met die testresultaten als uitgangspunt. Een aparte keuring van het eindproduct voegt voor onszelf op dit moment weinig toe.
Wel onderzoeken wij momenteel of en hoe we dit in de toekomst kunnen laten doen. Zodra hier meer duidelijkheid over is, komen wij hier vanzelfsprekend op terug.